بحثى در باب هدنه هست كه مجهول المدة نمىتواند باشد ، چهارماه و كمتر از آن هيچ مانعى ندارد ، حتى لزوم ندارد احراز مصلحت شده باشد ، در بيشتر از يك سال با امكان جنگ اشكال است . شهيد در شرح عبارت بالا : « و هى جائزة مع المصلحة » مىگويد : يمكن ان يريد بالجواز هنا معناه الاعم و هو ما عدا الحرام ليدخل فيه الوجوب و حينئذ فيجوز للامام الهدنة مع المصلحة ، لكن مع حاجة المسلمين اليها لضعفهم او رجاء تأليف الكفار و دخولهم فى الاسلام يجب و بهذا صرح فى * ( القواعد ) * . و يمكن ان يريد به معناه الاخص فلايجب قبولها مطلقاً و ان كانت جائزة مع المصلحة و بهذا المعنى قطع فى ه لقوله تعالى : * ( و ان جنحوا للسلم فاجنح لها ) * ، فيتخير المسلم فى فعل ذلك برخصة قوله : * ( و لاتلقوا بايديكم الى التهلكة ) * و بما تقدم و ان شاء قاتل حتى يلقى الله شهيداً بقوله تعالى : * ( و قاتلوا فى سبيل الله الذين يقاتلونكم . ) * قال و كذلك فعل مولانا الحسين عليه السلام و النفر الذين وجههم رسول الله و كانوا عشرة فقاتلوا حتى قتلوا . 7 . اينكه در نمرهء 5 گفته شد جهاد در سه مورد است ظاهراً مقصود خصوص جهاد با كفار است ، اما جهاد با اهل بغى از مسلمين و همچنين در مقام امر به معروف و نهى از منكر از محل كلام خارج است ، يا از اين جهت كه احكام جهاد ( لااقل تمام احكام جهاد ) در آن جارى نيست يا از آن جهت كه اصطلاحاً قتال گفته مىشود نه جهاد البته وجه دوم بعيد است . محقق در آخر كتاب جهاد دربارهء اهل بغى تحت عنوان « فى قتال اهل البغى » مىگويد : يجب قتال من خرج على امام عادل . . . 8 . براى مقايسهء صلح امام حسن و قيام حسينى بايد علل و انگيزه هاى قيام حسينى را در نظر گرفت و حالِ آن علل را در زمان